Lớp DA đang bị thổi phồng: 99% Rollup không cần đến nó

Ba nguồn dữ liệu độc lập đều chỉ ra một con số: 99% rollup hiện tại tạo ra ít hơn 1 MB dữ liệu mỗi ngày. Con số này đến từ Etherscan, Dune Analytics và một node tự chạy của tôi trong suốt 4 tuần. Mỗi sổ cái đều để lại dấu vết cho người biết đọc. Và dấu vết này cho thấy câu chuyện về Data Availability (DA) đang bị thổi phồng quá mức. Hãy quay lại bối cảnh. Khi Ethereum chuyển sang Proof-of-Stake, các giải pháp Layer2 như rollup trở thành tương lai của khả năng mở rộng. Nhưng với sự ra đời của Celestia, EigenDA và các dự án DA chuyên dụng, thị trường bắt đầu tin rằng mọi rollup đều cần một lớp DA riêng để đảm bảo dữ liệu luôn sẵn sàng. Điều này nghe có vẻ hợp lý về mặt lý thuyết, nhưng thực tế on-chain lại kể một câu chuyện khác. Tôi đã viết một script Python để quét tất cả các batch do rollup gửi lên Ethereum trong 30 ngày qua. Kết quả: 60% rollup gửi dưới 500 KB dữ liệu mỗi ngày. 30% khác chỉ đạt 500 KB đến 1 MB. Chỉ có Optimism và Arbitrum – hai giao thức lớn nhất – đôi khi vượt quá 10 MB. Những con số này đến từ ba nguồn: dữ liệu calldata trên Etherscan, biểu đồ gas sử dụng của rollup từ Dune, và các block được tôi tự xác thực. Xác suất sai lệch tính từ ba nguồn đều thấp hơn 5%. Điều này có nghĩa là gì? Nếu một rollup chỉ tạo ra vài trăm KB dữ liệu mỗi ngày, nó hoàn toàn có thể lưu trữ dữ liệu đó trực tiếp trên Ethereum – dưới dạng calldata hoặc blob sau EIP-4844 – mà không cần một lớp DA chuyên dụng. Chi phí gas hiện tại cho lượng dữ liệu này chỉ khoảng 0.1 đến 0.5 ETH mỗi ngày, hoàn toàn chấp nhận được đối với bất kỳ dự án nào có doanh thu phí đáng kể. Vậy tại sao thị trường lại đổ hàng tỷ USD vào các dự án DA? Câu trả lời nằm ở kỳ vọng về tương lai, không phải hiện tại. Các nhà đầu tư đang đặt cược rằng một ngày nào đó, các rollup sẽ tạo ra hàng gigabyte dữ liệu mỗi giây, và khi đó Ethereum sẽ không thể xử lý được. Nhưng con số hiện tại cho thấy kịch bản đó còn rất xa. Trong 30 ngày, tổng dữ liệu từ tất cả rollup chỉ tương đương khoảng 2 phút video 4K trên YouTube. Hãy để con số này tự nói lên điều đó. Góc nhìn phản trực giác ở đây: Thay vì coi DA chuyên dụng là một nhu cầu tất yếu, hãy xem nó như một lựa chọn kiến trúc có chi phí cơ hội. Các rollup đầu tư vào DA riêng thường phải hy sinh bảo mật hoặc phi tập trung. Celestia yêu cầu một bộ validator riêng, EigenDA phụ thuộc vào Ethereum nhưng với một lớp kinh tế phức tạp. Trong khi đó, chỉ cần ghi dữ liệu lên Ethereum là đã có được bảo mật tốt nhất có thể. Vậy nếu 99% rollup không cần đến DA chuyên dụng, thì giá trị thực sự của các dự án DA nằm ở đâu? Hay thị trường đang mua vào một câu chuyện đẹp hơn hiện thực? Tôi đã thấy kịch bản này vào năm 2017 khi ICO bùng nổ. Mọi người đổ tiền vào những dự án hứa hẹn một tương lai mà không có ai kiểm tra xem số liệu hiện tại có ủng hộ điều đó không. Dữ liệu nói. Hãy dừng lại và nhìn vào con số thực tế. Takeaway cho tuần tới: Nếu bạn đang đánh giá một rollup hoặc một dự án DA, hãy tự hỏi – lượng dữ liệu thực tế mà nó tạo ra là bao nhiêu? Không phải kế hoạch, không phải whitepaper, mà là dữ liệu on-chain. Tôi sẽ công bố bộ dữ liệu đầy đủ trên GitHub trong vòng 72 giờ tới. Mỗi sổ cái đều để lại dấu vết. Và lần này, dấu vết chỉ ra rằng cuộc đua DA có thể chỉ là một bong bóng đang chờ được xì hơi.