Tôi đọc bài phát biểu của Brian Armstrong về việc crypto cải thiện khả năng tiếp cận tài chính toàn cầu. Trên bề mặt, đó là một câu chuyện đẹp: stablecoin đưa đồng đô la đến tay người dân ở Argentina, DeFi mở rộng tín dụng cho những người không có tài khoản ngân hàng, token hóa cổ phiếu cho phép bất kỳ ai cũng có thể đầu tư vào thị trường Mỹ. Nhưng tôi nhìn thấy một điều khác: một chiến lược PR tinh vi, được thiết kế để phục vụ lợi ích của Coinbase tại Washington, chứ không phải để phục vụ người dùng ở châu Phi hay Đông Nam Á.
The market is always right, but narrative is often wrong. Nếu bạn tin vào câu chuyện Armstrong đang kể, bạn sẽ nghĩ rằng ngành crypto đang thay đổi thế giới theo hướng mà ông ta mô tả. Nhưng dữ liệu on-chain cho thấy một bức tranh khác: stablecoin chủ yếu được sử dụng bởi các nhà giao dịch và những người giàu có ở các nước phương Tây, DeFi lending vẫn là một trò chơi của crypto-native với tài sản thế chấp là các token biến động, và token hóa cổ phiếu chỉ chiếm chưa đến 0.01% thị trường chứng khoán toàn cầu.
Hãy nhìn vào bối cảnh. Coinbase đang bị SEC kiện vì vi phạm luật chứng khoán. Armstrong cần thay đổi câu chuyện từ "crypto là một thị trường đầu cơ" thành "crypto là một công cụ tài chính toàn diện". Và ông ta đang làm điều đó bằng cách gắn kết chặt chẽ lợi ích của Coinbase với lợi ích của nước Mỹ: stablecoin là "đưa đồng đô la lên blockchain", DeFi là "mở rộng vị thế của đồng đô la", token hóa cổ phiếu là "mang thị trường vốn Mỹ đến với thế giới". Đây là một thông điệp được tinh chỉnh để thu hút các nhà lập pháp, không phải để thuyết phục người dùng cuối.
Tôi đã từng mắc bẫy tương tự. Năm 2017, tôi tin vào câu chuyện ICO của Filecoin: "phi tập trung hóa dữ liệu toàn cầu". Tôi đã mất 400 EUR. Năm 2022, tôi tin vào lợi suất 20% của Anchor Protocol: "DeFi mang lại lợi nhuận ổn định cho tất cả mọi người". Tôi đã mất 10% danh mục của quỹ. Kinh nghiệm của tôi là: khi mọi người đều đang nhìn vào cùng một dữ liệu, insight thực sự nằm ở những gì họ bỏ qua. Và điều mà Armstrong đang bỏ qua là sự khác biệt giữa câu chuyện và thực tế.
Hãy xem xét từng phần trong tuyên bố của ông ta.
Stablecoin: thực tế và ảo tưởng
Armstrong nói rằng stablecoin cho phép người dân ở các nước lạm phát cao "nắm giữ một loại tiền tệ ít lạm phát hơn". Điều này đúng một phần: USDC và USDT đã thực sự được sử dụng ở Venezuela, Argentina, và Thổ Nhĩ Kỳ. Nhưng hãy nhìn vào khối lượng giao dịch thực tế: theo dữ liệu từ Chainalysis, hơn 70% khối lượng stablecoin vẫn đến từ các nước phát triển, và phần lớn được sử dụng cho giao dịch crypto chứ không phải cho thanh toán hàng ngày. Ngoài ra, câu chuyện "đưa đồng đô la lên blockchain" của Armstrong có một góc tối: nó củng cố sự phụ thuộc vào hệ thống tài chính Mỹ. Nếu Mỹ đóng băng tài sản của Circle (như họ đã làm với Tornado Cash), toàn bộ stablecoin có thể sụp đổ. Đây không phải là một sự giải phóng tài chính, mà là một sự tái tập trung dưới một hình thức mới.
DeFi lending: tín dụng cho ai?
Armstrong tuyên bố rằng DeFi lending "mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng cho những người không có tài khoản ngân hàng". Nhưng hãy nhìn vào các giao thức DeFi hàng đầu: Aave, Compound, MakerDAO. Tất cả đều yêu cầu tài sản thế chấp vượt quá 150% và thường là các token như ETH, wBTC, stablecoin. Điều này có nghĩa là bạn phải sở hữu crypto trước khi bạn có thể vay. Đối với một người không có tài khoản ngân hàng, việc mua ETH là một rào cản vô cùng lớn. DeFi lending không phải là một giải pháp cho tín dụng toàn cầu, mà là một thị trường cho vay có tài sản thế chấp dành cho những người đã có crypto. Đây là một sự thật mà Armstrong cố tình bỏ qua.
Token hóa cổ phiếu: một giấc mơ xa vời
Armstrong nói rằng token hóa cổ phiếu cho phép người dân ở các nước đang phát triển đầu tư vào thị trường Mỹ. Nhưng hiện tại, tổng giá trị tài sản được token hóa (RWA) chỉ khoảng 5 tỷ USD, trong đó phần lớn là trái phiếu kho bạc Mỹ, không phải cổ phiếu. Các nền tảng như Backed, Ondo, Swarm đang hoạt động nhưng ở quy mô rất nhỏ. Hơn nữa, token hóa cổ phiếu đối mặt với rào cản pháp lý khổng lồ: mỗi quốc gia có luật chứng khoán riêng, và việc tuân thủ KYC/AML là bắt buộc. Armstrong đang vẽ ra một tương lai mà không có con đường hiện thực nào để đạt được nó trong vòng 5 năm tới.
Bitcoin: một câu chuyện khác
Điều thú vị là Armstrong đề cập đến Bitcoin như một "kho lưu trữ giá trị khó bị lạm phát làm xói mòn". Đây là một sự thay đổi đáng chú ý so với lập trường trước đây của Coinbase, vốn tập trung vào Ethereum và các ứng dụng DeFi. Việc nhắc đến Bitcoin trong bối cảnh này có thể là một tín hiệu cho thấy Coinbase đang chuẩn bị cho một sản phẩm mới liên quan đến Bitcoin (như ETF hoặc dịch vụ lưu ký). Nhưng cũng có thể đơn giản là Armstrong đang cố gắng xoa dịu cộng đồng Bitcoin maximalist, những người cảm thấy bị bỏ rơi khi Coinbase ưu tiên Ethereum và Solana. Dù động cơ là gì, việc đưa Bitcoin vào câu chuyện là một nước đi chiến lược để mở rộng cơ sở ủng hộ.
Góc nhìn phản trực giác: đây là một bài phát biểu về nước Mỹ, không phải về thế giới
Tôi tin rằng Armstrong đang nói với Washington, không phải với người dùng toàn cầu. Các điểm chính trong bài phát biểu của ông ta đều hướng đến lợi ích của Mỹ: stablecoin củng cố vị thế của đồng đô la, DeFi mở rộng thị trường vốn Mỹ, token hóa cổ phiếu thu hút dòng vốn toàn cầu vào thị trường Mỹ. Đây là một thông điệp được thiết kế để thuyết phục các nhà lập pháp rằng crypto không phải là một mối đe dọa, mà là một công cụ để duy trì sự thống trị tài chính của Mỹ. Trong khi đó, những vấn đề thực sự của tài chính toàn cầu - như chi phí chuyển tiền cao, thiếu dịch vụ ngân hàng ở châu Phi, và lạm phát ở các nền kinh tế yếu - không được giải quyết một cách căn bản.
Bài học từ quá khứ
Tôi đã từng mất tiền vì tin vào những câu chuyện tương tự. Năm 2020, tôi tin rằng DeFi sẽ mang lại tự do tài chính cho tất cả mọi người. Tôi đã yield farming trên Compound và kiếm được 80 COMP, nhưng sau đó tôi nhận ra rằng phần lớn người dùng DeFi là các nhà đầu cơ giàu có, không phải những người không có tài khoản ngân hàng. Năm 2021, tôi mua một CryptoPunk vì tin rằng NFT sẽ trở thành danh tính kỹ thuật số cho mọi người, nhưng thực tế nó chỉ là một công cụ đầu cơ cho giới siêu giàu. Mỗi lần tôi tin vào câu chuyện, tôi đều quên kiểm tra dữ liệu.
Kết luận: hãy nhìn vào dữ liệu, không phải câu chuyện
Tôi không nói rằng Armstrong nói dối. Ông ta đang trung thực về tầm nhìn của mình. Nhưng tầm nhìn và thực tế là hai thứ khác nhau. Nếu bạn muốn đánh giá tác động thực sự của crypto đến tài chính toàn cầu, hãy nhìn vào các chỉ số on-chain: số lượng người dùng hoạt động hàng ngày ở các nước đang phát triển, khối lượng stablecoin được sử dụng cho thanh toán phi thương mại, và tỷ lệ chấp nhận DeFi ở các khu vực không có ngân hàng. Những con số này sẽ cho bạn một bức tranh chân thực hơn nhiều so với những lời hùng biện của một CEO đang bị kiện.
Khi ai cũng nói về tài chính toàn cầu, hãy hỏi: ai thực sự được hưởng lợi? Câu trả lời có thể không phải là những người mà bạn nghĩ.
