Tuần trước, Andre Cronje đăng một dòng tweet ngắn ngủi: 'DeFi is dead, long live onchain finance.' Chỉ vài giây sau, hàng loạt tài khoản bot đã copy-paste thành title, biến câu nói đó thành một bản tin nóng hổi. Nhưng đối với tôi, người đã dành 12 năm nhìn vào các dòng lệnh và dòng thanh khoản, đây không phải là một thông báo kỹ thuật — nó là một tín hiệu chiến lược từ một trong những kiến trúc sư có ảnh hưởng nhất của DeFi.
Bối cảnh thị trường hiện tại đang giảm mạnh. TVL trên các giao thức DeFi đã giảm hơn 40% so với đỉnh năm 2024. Các miner Bitcoin đang vật lộn với doanh thu sau halving lần thứ tư. Trong bối cảnh đó, một tuyên bố mang tính biểu tượng như 'DeFi is dead' có thể dễ dàng bị hiểu sai — như một lời kết án toàn bộ ngành. Nhưng nếu bạn đọc kỹ phần còn lại của câu nói: 'long live onchain finance', bạn sẽ thấy AC không từ bỏ blockchain, anh ta đang cố gắng định nghĩa lại nó.
Lịch sử thị trường kể một câu chuyện khác. Năm 2020, khi AC rời Yearn, tôi đã theo dõi chặt chẽ từng commit trên repo của anh ta. Mỗi lần anh ta nói 'DeFi đã hoàn thành sứ mệnh', thị trường lại chứng kiến một sự dịch chuyển. Lần này, sự dịch chuyển đó là từ 'decentralized finance' (DeFi) sang 'onchain finance' — một thuật ngữ không có trong bất kỳ whitepaper nào, nhưng lại mang hàm ý rất rõ ràng: tài chính trên chuỗi, nhưng không nhất thiết phải phi tập trung.
Phân tích kỹ thuật ở đây không phải về code hay smart contract, mà về kiến trúc niềm tin. Khi bạn nối ba điểm này lại: (1) AC đã từng xây dựng Yearn, một trong những giao thức DeFi phi tập trung nhất; (2) anh ta sau đó dẫn dắt Fantom, một L1 tập trung vào tốc độ và khả năng mở rộng; (3) giờ đây anh ta nói về 'onchain finance' với trọng tâm là minh bạch và quản trị, thay vì phi tập trung. Kết quả là một bức tranh rõ ràng: AC đang mở đường cho các sản phẩm tài chính được kiểm soát, có thể kiểm toán, và thân thiện với tổ chức.
Đây là một góc nhìn phản trực giác. Phần lớn cộng đồng cho rằng 'DeFi is dead' là một tín hiệu đầu hàng. Nhưng thực tế, nó là một nỗ lực chiếm lĩnh narrative. Trong 8 tháng qua, tôi đã theo dõi sự di chuyển của nhân tài AI từ Google DeepMind và OpenAI sang các dự án crypto. Một trong những lĩnh vực họ tập trung là 'compliance-as-a-service' — các giải pháp giúp giao thức DeFi trở nên minh bạch và tuân thủ quy định. Điều này hoàn toàn phù hợp với tầm nhìn của AC: 'onchain finance' không phải là một từ khóa mới, nó là một lớp hạ tầng mới cho phép các tổ chức tham gia mà không phải lo lắng về rủi ro pháp lý.
Con số kể một câu chuyện khác. Hãy nhìn vào TVL của các giao thức RWA (Real World Assets) trong 6 tháng qua: MakerDAO (nay là Sky) đã tăng từ 2 tỷ lên 5 tỷ USD; Ondo Finance tăng gấp đôi. Trong khi đó, TVL của các DEX truyền thống như Uniswap vẫn giảm sút. Dòng tiền đang di chuyển từ các sản phẩm 'không cần cấp phép' sang các sản phẩm 'có thể kiểm toán'. AC chỉ đang xác nhận một xu hướng đã bắt đầu từ quý 3 năm 2024.
Tôi đã từng audit một vài hợp đồng Solidity cho một giao thức DeFi vào năm 2022. Sau đó, giao thức đó bị hack 180 triệu USD. Bài post-mortem tôi viết đã chỉ ra rằng vấn đề không phải là lỗi code, mà là thiếu minh bạch trong quản trị. Khi không có ai chịu trách nhiệm, hacker sẽ tìm ra lỗ hổng. AC hiểu rõ điều đó. 'Onchain finance' với ưu tiên minh bạch và quản trị chính là câu trả lời cho những vấn đề đó — nhưng nó đi kèm với một cái giá: từ bỏ một phần phi tập trung.
Điều này đưa chúng ta đến takeaway quan trọng nhất. Trong 6-12 tháng tới, hãy theo dõi ba tín hiệu: (1) AC có tung ra sản phẩm cụ thể nào không — có thể là một giao thức cho vay có KYC, hoặc một stablecoin tuân thủ; (2) tần suất xuất hiện của cụm từ 'onchain finance' trên các phương tiện truyền thông và trong các báo cáo của tổ chức; (3) số lượng sản phẩm RWA và stablecoin tuân thủ được niêm yết trên các sàn giao dịch lớn. Nếu cả ba điểm này đều hội tụ, chúng ta sẽ chứng kiến một sự thay đổi lớn trong cách định giá các dự án crypto — từ 'khối lượng giao dịch' sang 'mức độ tuân thủ'.
Còn bây giờ, hãy cẩn thận với những ai hô hào 'DeFi đã chết' như một lý do để bán tháo. Thị trường giảm là lúc để phân biệt giữa FUD và chiến lược. Và trong trường hợp này, tôi nghiêng về phía chiến lược.
