Hồi năm 2017, tôi 28 tuổi, ngồi mổ xẻ hợp đồng ERC-20 của một ICO tên EOS. Tôi mất ba tháng, tìm ra bảy lỗ hổng, báo cáo chi tiết lên GitHub. Đội ngũ của họ xác nhận có ba. Tôi nhận ra một điều: đám đông luôn bị thu hút bởi câu chuyện kể, trong khi những dòng code thầm lặng mới là thứ định đoạt mọi thứ. Bảy năm sau, ở tuổi 37, tôi ngồi ở Milan, nhìn vào một bản tin khác: Houthi tuyên bố tấn công đường ống dẫn dầu Đông-Tây của Saudi Arabia. Thị trường 'cảnh giác'. Lại một câu chuyện nữa. Lại một xác chết code bị bỏ qua. Tôi không quan tâm đến tuyên bố. Tôi muốn mổ xẻ cái code của sự kiện này.
Đây không phải là một vụ đánh bom ngẫu hứng. Nó là một tín hiệu được tính toán kỹ lưỡng từ một hệ thống đã được tối ưu hóa cho một mục tiêu: gây ra tổn thất kinh tế tối đa với ngân sách tối thiểu. Hãy nhìn vào 'code base' của cuộc tấn công. Vũ khí được sử dụng, theo mọi phân tích tình báo, là máy bay không người lái (drone) và tên lửa hành trình được Iran tài trợ. Đây là những 'hợp đồng thông minh' của chiến tranh hiện đại: code viết sẵn (công nghệ của Iran), logic có thể lặp lại, và chi phí thực thi cực thấp. Một tên lửa đạn đạo có thể tốn hàng triệu USD. Một chiếc drone Shahed-136, giá chỉ khoảng 20.000 USD. Giống như một 'call' trên Uniswap V1: thanh khoản thấp, phí gas lại đắt, thì bạn trượt giá tới chết. Còn ở đây, Saudi Arabia phải bắn một tên lửa Patriot trị giá 2 triệu USD để hạ một mục tiêu 20.000 đô la. Đó là một 'slippage' kinh hoàng. Đó là một lỗ hổng trong cơ chế 'phòng thủ AMM' của họ. Đội ngũ của Saudis đang xây dựng một sàn thanh khoản quá đắt cho một đồng coin rác.
Hãy nhìn vào mục tiêu: đường ống Đông-Tây. Đây là 'Plan B' của Saudi Arabia, con đường tắt để xuất khẩu dầu ra Biển Đỏ mà không cần đi qua eo biển Hormuz. Đánh vào nó, giống như tấn công vào một 'lớp Data Availability' của một Layer 2: Không phải là main chain, nhưng nếu nó gãy, toàn bộ tính toàn vẹn của hệ thống bị đe dọa. Houthi không cần phá hủy toàn bộ đường ống. Chỉ một vết nứt nhỏ, một 'bug' trong cơ sở hạ tầng, cũng đủ gây ra hiệu ứng domino: thị trường lo sợ tắc nghẽn, tạo ra một 'panic sell' (hoặc mua) trên thị trường dầu mỏ. Và đây là phần thú vị: 'tuyên bố' của Houthi. Đó không phải là một hàm emit Event trong code của giao thức. Nó là một câu lệnh print ra ngoài console của thị trường. Nó được thiết kế để gây ra hiệu ứng FOMO và FUD cùng lúc. Bằng cách nói 'Tôi đã làm điều đó', họ đã khiến cho giá dầu tăng vọt, ngay cả khi vụ nổ chỉ là một vết xước trên đường ống. Đây là 'information asymmetry' được vũ khí hóa. Nó giống như một 'oracle feed bị trễ' trong DeFi: dữ liệu bạn đọc không phản ánh thực tế, nhưng nó chi phối toàn bộ thị trường.
Tôi thấy một sự tương đồng kỳ lạ. Những kỹ sư bảo mật trong blockchain mất hàng tháng trời để tìm ra một lỗi 'reentrancy' trong một hợp đồng DeFi. Ở đây, Houthi đã tìm ra một lỗi 'reentrancy' trong nền kinh tế toàn cầu: họ có thể liên tục tấn công (re-enter) cùng một lỗ hổng tâm lý (sợ hãi gián đoạn nguồn cung) để thu được lợi nhuận chính trị. Và không có một 'kiểm toán viên' nào có thể vá lỗi này. Vì lỗi nằm trong 'code' của chính thị trường. Hãy nhìn vào chi phí. Houthi chi 20.000 đô cho một drone. Saudi mất hàng triệu đô cho đạn dược và chi phí bảo hiểm tăng vọt. Thị trường dầu mất hàng tỷ đô la vì biến động. Tỷ lệ ROI của Houthi là vô hạn. Đây không phải là chiến tranh. Đây là 'front-running' trên một quy mô toàn cầu. Họ nắm giữ 'mempool' của thế giới.
Điều phản trực giác nhất ở đây, điều mà đám đông 'trông có vẻ giỏi' thường bỏ qua, là: Houthi không cần phải thắng. Họ chỉ cần không thua. Giống như một giao thức DeFi, nếu nó không bị 'rug' ngay lập tức, nó sẽ tồn tại. Houthi không cần đánh bại quân đội Saudi. Họ chỉ cần chứng minh rằng họ có thể liên tục gây ra tổn thất kinh tế. Một khi họ đã chứng minh được điều đó, họ trở thành một 'game-changer' trong cuộc chơi địa chính trị. Họ đang tạo ra một 'liquidity pool' mới: Pool của sự bất ổn định. Và họ đang là 'market maker' duy nhất. Câu chuyện về sự kiện này cho thấy một sự thay đổi trong cách các quốc gia nhỏ hoặc các nhóm phi nhà nước sử dụng vũ lực. Họ đang áp dụng 'chiến thuật của kẻ yếu' trong một thế giới mà sức mạnh quân sự truyền thống đã trở nên quá đắt đỏ.
Vậy, ai là người hưởng lợi? Đầu tiên, Iran. Họ có một 'proxy army' chi phí thấp, hiệu quả cao, có thể làm rung chuyển thị trường năng lượng mà không cần phải tự mình bắn một phát súng nào. Thứ hai, các nhà sản xuất vũ khí. Raytheon, Israel Aerospace Industries sẽ thấy đơn đặt hàng 'Iron Beam' và các hệ thống chống drone tăng vọt. Giống như một 'audit firm' kiếm tiền từ những lỗ hổng bảo mật, họ kiếm tiền từ những lỗ hổng địa chính trị. Thứ ba, chính các trader dầu mỏ. Biến động là bạn của họ.
Ai là người thua? Saudi Arabia. Họ đang bị mắc kẹt trong một 'vòng lặp vô hạn' chi tiêu quân sự. Mỗi lần họ nâng cấp 'tường lửa', Houthi lại tìm ra cách vượt qua. Và đồng minh của họ, Mỹ, đang rút dần khỏi Trung Đông. Họ đang ở trong tình thế của một sàn DEX bị tấn công: 'impermanent loss' (mất mát tạm thời) không bao giờ kết thúc. Và cuối cùng, người tiêu dùng toàn cầu, những người sẽ trả giá cao hơn cho xăng dầu, chịu đựng 'gas fee' từ những trò chơi quyền lực này. Câu hỏi cuối cùng tôi muốn đặt ra: Liệu các giao thức bảo mật phi tập trung, như Chainlink với các mạng oracle, có thể giải quyết được vấn đề gốc rễ này không? Hay bản thân chúng cũng chỉ là một lớp sơn mới trên một hệ thống cũ kỹ? Liệu có một 'smart contract' nào có thể ngăn chặn một cú sốc địa chính trị? Tôi nghi ngờ. Bởi vì lỗ hổng lớn nhất không nằm trong code. Nó nằm trong tâm lý của thị trường. Và như EOS đã dạy tôi, đám đông luôn bị cuốn theo câu chuyện, chứ không phải dòng code thầm lặng.
